ข้ามไปเนื้อหาหลัก
ที่ดินชัวร์TEEDIN SURE ฝากขายที่ดิน

หน้าแรก › ความรู้ที่ดิน › การขายและตั้งราคา

เตรียมที่ดินให้พร้อมขาย: เอกสาร ภาระผูกพัน รังวัดสอบเขต สัญญาจะซื้อจะขาย และข้อควรระวังเรื่องนายหน้า

เขียนโดย ทีมงานที่ดินชัวร์ (บริษัท เอ็นเจ แอนด์ คอนซัลติ้ง จำกัด สำนักงานช่างรังวัดเอกชน ใบอนุญาต 351) · เผยแพร่ 5 ต.ค. 2569 · ตรวจทานล่าสุด 5 ต.ค. 2569 · ฉบับที่ 1

เช็กลิสต์เจ้าของที่ดินก่อนประกาศขาย เอกสารที่ต้องมี จำนองและภาระจำยอมที่ต้องเคลียร์ รังวัดสอบเขต ภาพในประกาศ มัดจำ และการตกลงกับนายหน้า

เอกสารที่ควรมีในมือก่อนลงประกาศ

ที่ดินที่เอกสารครบและภาระชัดเจน ผู้ซื้อตรวจได้ง่ายขึ้น

  • เอกสารสิทธิ์ฉบับจริง (โฉนดที่ดิน หรือ น.ส.3ก เป็นต้น)
  • บัตรประชาชนและทะเบียนบ้านของผู้ขาย พร้อมหลักฐานการเปลี่ยนชื่อหรือนามสกุล (ถ้ามี)
  • ถ้าที่ดินเป็นสินสมรส ต้องได้รับความยินยอมของคู่สมรสตาม ป.พ.พ. มาตรา 1476 ถ้าคู่สมรสไม่ไปเอง ทำหนังสือยินยอมพร้อมสำเนาบัตรได้
  • กรณีมอบอำนาจ ต้องมีหนังสือมอบอำนาจที่ข้อความครบถ้วนและสำเนาเอกสารของผู้มอบอำนาจที่รับรองสำเนาแล้ว
  • ถ้าชื่อในเอกสารสิทธิ์ยังไม่ใช่ชื่อผู้ขาย เช่น ยังเป็นชื่อเจ้ามรดก ควรปรึกษาสำนักงานที่ดินก่อน

ที่ดินบางประเภท เช่น ที่ดิน ส.ป.ก. มีระเบียบการโอนสิทธิเฉพาะ ซื้อขายแบบโฉนดทั่วไปไม่ได้ ต้องตรวจกับหน่วยงานที่ดูแลก่อนประกาศ

ภาระผูกพันที่ต้องเคลียร์หรือเปิดเผย

  • จำนอง: ที่ดินติดจำนองขายได้ แต่ต้องประสานผู้รับจำนอง การไถ่ถอนทำได้ 2 วิธี คือ ผู้จำนองกับผู้รับจำนองยื่นคำขอพร้อมกัน หรือเจ้าของยื่นเองพร้อมหลักฐานที่ผู้รับจำนองทำเป็นหนังสือ ตกลงลำดับขั้นตอนกับธนาคารและผู้ซื้อก่อนทำสัญญา
  • ภาระจำยอม: ที่ดินติดภาระจำยอมขายได้ แต่ผู้ซื้อรับภาระไปด้วย ถ้าต้องการให้หมดภาระ ต้องจดทะเบียนเลิกก่อนโอน ภาระจำยอมอาจเกิดจากการใช้ทางโดยเปิดเผยและต่อเนื่องตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดก็ได้
  • ทางเข้าออก: ตรวจว่าทางที่ใช้เป็นทางสาธารณะ ทางส่วนบุคคล หรือจดภาระจำยอมไว้ และแจ้งผู้ซื้อถ้ามีผู้เช่าหรือผู้ครอบครอง

รังวัดสอบเขตก่อนขาย

การสอบเขตคือการรังวัดตรวจสอบแนวเขตโฉนดที่ดิน เพื่อให้ทราบที่ตั้งแนวเขตและเนื้อที่ตามที่ครอบครองอยู่จริง ช่วยให้รู้ว่าตรงกับเอกสารหรือไม่ และลดข้อพิพาทกับที่ดินข้างเคียง ยื่นคำขอที่สำนักงานที่ดิน มีวันนัดลงพื้นที่ และเจ้าของที่ดินข้างเคียงต้องมาร่วมชี้แนวเขต ควรสอบถามเรื่องคิวและระยะเวลา

ภาพถ่ายและข้อมูลในประกาศ

ใช้ภาพจริงหลายมุม ทั้งทางเข้า ถนนหน้าแปลง และสภาพรอบด้าน ระบุเนื้อที่ตามเอกสาร ประเภทเอกสารสิทธิ์ ถนนที่ติด สาธารณูปโภค ภาระ และราคา ข้อมูลที่ยังไม่ได้ตรวจให้ระบุว่าเป็นข้อมูลเบื้องต้น และไม่ลงเลขบัตรประชาชนหรือภาพเอกสารที่เห็นข้อมูลส่วนบุคคล

สัญญาจะซื้อจะขายและมัดจำเบื้องต้น

การซื้อขายที่ดินต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน (ป.พ.พ. มาตรา 456) สัญญาจะซื้อจะขายฟ้องบังคับได้เมื่อมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อฝ่ายที่ต้องรับผิด หรือมีการวางมัดจำ หรือชำระหนี้บางส่วน มัดจำเป็นหลักฐานว่ามีสัญญาและเป็นประกันการปฏิบัติตามสัญญา ถ้าผู้วางมัดจำผิดสัญญา ผู้รับมัดจำริบได้ ถ้าผู้รับมัดจำผิดสัญญา ต้องคืน เว้นแต่ตกลงไว้เป็นอย่างอื่น (มาตรา 377 และ 378)

สัญญาควรระบุราคา กำหนดชำระ วันโอน ผู้จ่ายค่าโอน เงื่อนไขเคลียร์จำนองหรือภาระก่อนโอน กรณีเนื้อที่จริงต่างจากเอกสาร และเงื่อนไขริบหรือคืนมัดจำ ควรให้ทนายความตรวจก่อนเซ็น

ข้อควรระวังเรื่องนายหน้า

นายหน้าคือผู้ชี้ช่องหรือจัดการให้เกิดสัญญา ผู้ว่าจ้างต้องจ่ายค่าบำเหน็จเมื่อสัญญาสำเร็จเนื่องจากการนั้น (มาตรา 845) ควรตกลงเป็นหนังสือว่าฝากแบบผูกขาดหรือไม่ ระยะเวลาเท่าไร ค่านายหน้าคิดจากอะไร รวมภาษีหรือไม่ จ่ายเมื่อไร และกรณีผู้ซื้อที่เจ้าของหามาเองนับอย่างไร อ่านสัญญาก่อนเซ็น ไม่เซ็นเอกสารเปล่า และเก็บหลักฐานการรับเงินทุกครั้ง

ที่ดินชัวร์รับฝากขาย ไม่มีค่าใช้จ่ายล่วงหน้า เลือกรังวัดตรวจแนวเขตก่อนประกาศได้ หรือประกาศเป็นข้อมูลเบื้องต้นไปก่อนก็ได้ ดูเงื่อนไขในหน้าฝากขาย

คำถามที่พบบ่อย

ที่ดินติดจำนองธนาคารขายได้ไหม
ขายได้ แต่ต้องประสานผู้รับจำนอง และต้องมีการไถ่ถอนจากจำนองตามขั้นตอนที่สำนักงานที่ดิน ควรตกลงกับธนาคารและผู้ซื้อให้ชัดว่าไถ่ถอนก่อนหรือพร้อมวันโอน และใครออกค่าใช้จ่ายส่วนใด ตรวจรายละเอียดกับธนาคารและสำนักงานที่ดินก่อนทำสัญญา
ที่ดินติดภาระจำยอมขายได้ไหม
จดทะเบียนขายได้ แต่ผู้ซื้อต้องรับภาระจำยอมนั้นไปด้วยเพราะภาระติดไปกับตัวทรัพย์ ถ้าผู้ซื้อไม่ต้องการรับภาระ ต้องจดทะเบียนเลิกภาระจำยอมก่อนโอน ซึ่งต้องอาศัยความยินยอมของคู่กรณี ควรแจ้งผู้ซื้อตั้งแต่ต้น
วางมัดจำแล้วเปลี่ยนใจได้ไหม
ขึ้นกับสัญญาและฝ่ายที่ผิดสัญญา โดยหลักถ้าผู้วางมัดจำผิดสัญญา ผู้รับมัดจำริบได้ ถ้าผู้รับมัดจำผิดสัญญา ต้องคืน เว้นแต่ตกลงไว้เป็นอย่างอื่น จึงควรเขียนเงื่อนไขให้ชัดและปรึกษาทนายความถ้าเป็นกรณีเฉพาะ
ต้องรังวัดสอบเขตก่อนขายทุกแปลงไหม
ไม่มีข้อกำหนดทั่วไปให้ทุกแปลงต้องทำ แต่ควรพิจารณาเมื่อไม่แน่ใจแนวเขต หมุด หรือเนื้อที่จริงเทียบกับเอกสาร หรือมีข้อพิพาทกับที่ดินข้างเคียง ปรึกษาสำนักงานที่ดินหรือช่างรังวัดเพื่อประเมินว่าแปลงของท่านควรทำหรือไม่
ฝากนายหน้าขายต้องระวังอะไรบ้าง
ตกลงเป็นหนังสือเรื่องระยะเวลา ผูกขาดหรือไม่ อัตราและฐานคิดค่านายหน้า ภาษี เวลาจ่าย และค่าใช้จ่ายอื่น อ่านสัญญาก่อนเซ็นทุกครั้ง ไม่เซ็นเอกสารเปล่า และเก็บหลักฐานการรับเงินทุกครั้ง

แหล่งอ้างอิง

  1. กรมที่ดิน: การสอบเขต แบ่งแยกและรวมโฉนด (ความหมายและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง) (5 ต.ค. 2569)
  2. กรมที่ดิน: แบบฟอร์มประมวลองค์ความรู้เกี่ยวกับที่ดิน สำนักมาตรฐานการทะเบียนที่ดิน (การมอบอำนาจขายที่ดิน) (5 ต.ค. 2569)
  3. กรมที่ดิน สำนักงานที่ดินจังหวัดตราด: ภาระจำยอม คืออะไร (5 ต.ค. 2569)
  4. ฐานเศรษฐกิจ: ที่ดินติดภาระจำยอม ซื้อขายได้หรือไม่ กรมที่ดินตอบแล้ว (5 ต.ค. 2569)
  5. ฐานเศรษฐกิจ: วิธีการไถ่ถอนจากจำนอง กรมที่ดินตอบชัด (5 ต.ค. 2569)
  6. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456 (5 ต.ค. 2569)
  7. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1476 (ตามที่แก้ไข ฉบับที่ 24 พ.ศ. 2567) (5 ต.ค. 2569)
  8. สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม: การโอนสิทธิและการรับมรดกสิทธิในที่ดิน ส.ป.ก. (5 ต.ค. 2569)

บริการที่เกี่ยวข้อง

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความรู้ ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะ และไม่ใช่การรับรองกรรมสิทธิ์ของแปลงใด — ก่อนตัดสินใจซื้อขายหรือยื่นเรื่อง ควรตรวจเอกสารจริงและสอบถามผู้เชี่ยวชาญ

บทความที่เกี่ยวข้อง