แยกราคาประเมินของกรมธนารักษ์ ราคาตลาด และมูลค่าจากผู้ประเมินอิสระให้ออก แล้วเปรียบเทียบแปลงใกล้เคียงอย่างเป็นขั้นตอน ก่อนตั้งราคาขายที่ดิน
ราคาที่ดินมีอย่างน้อย 3 แบบ ที่มักถูกเอามาปนกัน
ก่อนตั้งราคาขาย ต้องแยกให้ออกก่อนว่ากำลังพูดถึงราคาไหน
- ราคาประเมินของทางราชการ (ราคาประเมินทุนทรัพย์ของกรมธนารักษ์): กำหนดขึ้นเพื่อประโยชน์ของรัฐตามกฎหมายว่าด้วยการประเมินราคาทรัพย์สินเพื่อประโยชน์แห่งรัฐ ใช้เป็นฐานคำนวณภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง และใช้ในงานของหน่วยงานรัฐ ไม่ได้กำหนดมาเพื่อบอกว่าที่ดินแปลงหนึ่งควรขายเท่าไร
- ราคาตลาด: ราคาที่ซื้อขายกันจริงแล้ว ตามนิยามของมาตรฐานวิชาชีพประเมินมูลค่าทรัพย์สิน เป็นข้อเท็จจริงในอดีต และอาจเท่ากับ สูงกว่า หรือต่ำกว่ามูลค่าตลาดก็ได้ ราคาที่ติดป้ายประกาศขายจึงยังไม่ใช่ราคาตลาด เพราะยังไม่มีใครซื้อ
- มูลค่าตลาดจากผู้ประเมินอิสระ: ความเห็นของผู้ประเมินที่มีคุณสมบัติ ประมาณราคาที่ผู้ซื้อและผู้ขายที่เต็มใจน่าจะตกลงกันได้ ณ วันประเมิน มาตรฐานวิชาชีพระบุว่าเป็นการประมาณ ไม่ใช่ข้อเท็จจริง
ราคาประเมินราชการ ดูอย่างไรและเชื่อได้แค่ไหน
ตรวจราคาประเมินของแปลงได้จากระบบเผยแพร่ราคาประเมินทรัพย์สินของกรมธนารักษ์ บัญชีปรับเป็นรอบ รอบละอย่างน้อย 4 ปี รอบที่ใช้อยู่คือ พ.ศ. 2566 ถึง 2569 และมีรายงานข่าวว่ากรมธนารักษ์เตรียมใช้รอบใหม่ พ.ศ. 2570 ถึง 2573 ตั้งแต่ 1 มกราคม 2570 ควรตรวจบัญชีล่าสุดก่อนอ้างอิง
ราคาประเมินเป็นจุดอ้างอิงจุดหนึ่ง ไม่ใช่เพดานหรือพื้นของราคาขาย ผู้บริหารกรมธนารักษ์เองเคยกล่าวว่าราคาประเมินต่ำกว่าราคาซื้อขายจริงในตลาด ส่วนภาษีและค่าธรรมเนียมแต่ละรายการใช้ฐานต่างกัน ให้ตรวจกับกรมที่ดินและกรมสรรพากรก่อนคำนวณต้นทุน
เปรียบเทียบราคาตลาดเบื้องต้นทำอย่างไร
วิธีเปรียบเทียบราคาตลาดเป็นวิธีที่ใช้ประเมินที่ดินเปล่าทั่วไป เจ้าของทำเบื้องต้นได้ดังนี้
- ขั้นที่ 1: หาแปลงเทียบเคียงที่อยู่ย่านเดียวกัน ประเภทและการใช้ประโยชน์คล้ายกัน เช่น จากประกาศขาย ข้อมูลซื้อขายที่สอบถามได้ หรือที่ปรึกษาในพื้นที่
- ขั้นที่ 2: แยกราคาประกาศขายออกจากราคาที่ซื้อขายจริง ราคาประกาศมักมีส่วนต่อรอง แนวทางประเมินจึงปรับลดตามอัตราต่อรองก่อนนำไปเทียบ
- ขั้นที่ 3: เทียบทีละปัจจัย แปลงเทียบเคียงดีกว่าแปลงเรา ให้ปรับราคาลง ด้อยกว่าให้ปรับขึ้น
- ขั้นที่ 4: ดูเป็นช่วงราคาจากหลายแปลง ไม่ยึดแปลงเดียว
ปัจจัยที่ทำให้ราคาต่างกัน
- ทำเล สภาพแวดล้อม และการเดินทาง
- ถนนหน้าแปลง ความกว้างถนน และทางเข้าออก
- หน้ากว้างที่ติดถนนและความลึกของแปลง
- รูปแปลง แปลงสี่เหลี่ยมพัฒนาง่ายกว่าแปลงหลายเหลี่ยมหรือแปลงลึกมาก
- ผังเมือง (ผังสี) ซึ่งกำหนดว่าใช้ประโยชน์ที่ดินได้แบบไหน
- สาธารณูปโภค เช่น ไฟฟ้า ประปา และระดับดินที่ต้องถมหรือไม่
- เอกสารสิทธิ์ ภาระผูกพัน และขนาดเนื้อที่
อย่าตั้งราคาจากอารมณ์
ราคาที่ซื้อมา ราคาที่ญาติเคยขายได้ หรือจำนวนเงินที่อยากได้ ไม่ใช่ข้อมูลตลาด ให้เขียนเหตุผลของราคา กำหนดเป็นช่วงราคา เผื่อส่วนต่อรอง และทบทวนเมื่อประกาศไปนานแล้วไม่มีคนสนใจ ถ้าต้องการตัวเลขที่อ้างอิงได้ เช่น ใช้ประกอบการตัดสินใจครั้งใหญ่ ให้ว่าจ้างผู้ประเมินมูลค่าทรัพย์สินที่มีคุณสมบัติ
ที่ดินชัวร์มีเครื่องมือคำนวณและแพ็กเกจวิเคราะห์ที่ช่วยรวบรวมข้อมูลแปลงประกอบการตั้งราคา และมีบริการฝากขาย ส่วนการประเมินมูลค่าอย่างเป็นทางการเป็นงานของผู้ประเมินมูลค่าทรัพย์สิน
คำถามที่พบบ่อย
- ราคาประเมินที่ดินของกรมธนารักษ์ใช้เป็นราคาขายได้ไหม
- ไม่ควรใช้เป็นราคาขายโดยตรง ราคาประเมินกำหนดเพื่อประโยชน์ของรัฐ เช่น ฐานภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ไม่ได้สะท้อนทุกปัจจัยของแปลงนั้น ใช้เป็นจุดอ้างอิงจุดหนึ่งควบคู่กับราคาแปลงใกล้เคียงที่ซื้อขายหรือประกาศขายจริง
- ตรวจราคาประเมินที่ดินของตัวเองได้จากที่ไหน
- ค้นได้จากระบบเผยแพร่ราคาประเมินทรัพย์สินของกรมธนารักษ์ ใช้เลขที่โฉนดหรือพิกัดแปลง หรือสอบถามที่สำนักงานธนารักษ์พื้นที่และสำนักงานที่ดิน ควรเช็กรอบบัญชีที่ใช้ในปีนั้นด้วย เพราะบัญชีปรับเป็นรอบ
- ราคาประกาศขายในเว็บกับราคาซื้อขายจริงเหมือนกันไหม
- มักไม่เหมือนกัน ราคาประกาศคือราคาที่ผู้ขายอยากได้ ส่วนราคาตลาดตามมาตรฐานวิชาชีพคือราคาที่ซื้อขายกันแล้วจริง การเปรียบเทียบจึงต้องคำนึงถึงส่วนต่อรองของราคาประกาศก่อน
- เมื่อไหร่ควรจ้างผู้ประเมินอิสระ
- เมื่อต้องการตัวเลขที่มีหลักการและแหล่งอ้างอิงรองรับ เช่น ใช้ประกอบการตัดสินใจครั้งใหญ่หรือการเจรจากับบุคคลที่สาม ผู้ประเมินให้ความเห็นมูลค่าตลาดตามมาตรฐานวิชาชีพ ซึ่งเป็นการประมาณ ควรสอบถามขอบเขตงานและค่าบริการก่อนว่าจ้าง
แหล่งอ้างอิง
- ราคาประเมินที่ดิน - TRD Data Catalog ระบบบัญชีข้อมูลกรมธนารักษ์ (5 ต.ค. 2569)
- งานด้านประเมินราคาทรัพย์สิน กรมธนารักษ์ (5 ต.ค. 2569)
- ระบบเผยแพร่ราคาประเมินทรัพย์สิน (กรมที่ดิน กรมธนารักษ์) (5 ต.ค. 2569)
- ศูนย์ข้อมูลอสังหาริมทรัพย์: ธนารักษ์เผยราคาประเมินใหม่ปี 66-69 (5 ต.ค. 2569)
- ศูนย์ข้อมูลอสังหาริมทรัพย์: ประเมินที่ดินรอบใหม่ กรมธนารักษ์เริ่มปี 70 (5 ต.ค. 2569)
- มาตรฐานวิชาชีพการประเมินมูลค่าทรัพย์สิน (สมาคมผู้ประเมินค่าทรัพย์สินแห่งประเทศไทย) (5 ต.ค. 2569)
- แนวทางการประเมินมูลค่าที่ดินเปล่าด้วยวิธีเปรียบเทียบราคาตลาด (สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม) (5 ต.ค. 2569)
บริการที่เกี่ยวข้อง
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความรู้ ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะ และไม่ใช่การรับรองกรรมสิทธิ์ของแปลงใด — ก่อนตัดสินใจซื้อขายหรือยื่นเรื่อง ควรตรวจเอกสารจริงและสอบถามผู้เชี่ยวชาญ